داستان غم انگیز استادیوم های متروکه دنیا پس از المپیک و جام دنیای - اسلیم فا

در این مقاله قصد داریم به آنالیز عمیق و همه جانبه پدیده فیل های سفید (White Elephants) در جهانی ورزش بپردازیم و ببینیم چگونه استادیوم های درخشان و مدرن در شهرهایی چون آتن، ریو، پکن و مانائوس به خرابه هایی ترسناک و متروکه تبدیل شدند. آیا این سازه های بزرگ الجثه محکوم به فنا بودند یا تصمیمات سیاسی اشتباه و فساد مالی آن ها را به این روز انداخت؟ آنالیز سرنوشت این بناها نه تنها تصویری افشاگرانه از پشت پرده رویدادهای بزرگ ورزشی ارائه می دهد، بلکه درس های مهمی درباره معماری پایدار و مدیریت شهری به ما می آموزد که بازخوانی آن ها برای آینده صنعت ورزش جهان حیاتی است.

لیست مطالب

• 1. میراثی که به خاکستر تبدیل شد
• 2. تراژدی آتن 2004؛ زادگاه المپیک در چنگال ویرانی
• 3. سفر به ماراکانا و خرابه های ریو 2016
• 4. پروژه های پر زرق و برق پکن 2008 و سرنوشت تلخ آن ها
• 5. پیست سورتمه سواری سارایوو؛ از شکوه ورزشی تا سنگر جنگی
• 6. فیل های سفید جام جهانی؛ استادیوم مانائوس در قلب آمازون
• 7. سایه سنگین هزینه های نگهداری بر گرده شهرهای میزبان
• 8. جام جهانی 2010 آفریقای جنوبی و استادیوم های بی مصرف
• 9. ابعاد زیست محیطی و اکولوژیک رهاسازی سازه های غول پیکر
• 10. چرخه فساد مالی و ساخت وسازهای بی رویه در فیفا و کمیته المپیک
• 11. بازطراحی و بازآفرینی؛ چگونه می توان از فاجعه جلوگیری کرد؟
• 12. آینده میزبانی ها؛ آیا المپیک و جام جهانی به خاتمه عمر خود رسیده اند؟

????مختصر و مفید

پدیده استادیوم های متروکه یا فیل های سفید ناشی از اصرار بر ساخت سازه های بزرگ بدون برنامه ریزی برای کاربری طولانی مدت پس از خاتمه مسابقات است. شهرهای میزبانی چون آتن و ریو دو ژانیرو به علت هزینه های سرسام آور نگهداری و عدم احتیاج محلی، استادیوم های گران قیمت خود را به حال خود رها کردند. این موضوع علاوه بر ایجاد بحران های مالی شدید برای دولت ها، آسیب های جدی زیست محیطی و اجتماعی به همراه داشته است. امروزه رویکرد طراحان به سمت ساخت استادیوم های موقت و ماژولار تغییر یافته است تا از تکرار این فجایع پیشگیری شود.

میراثی که به خاکستر تبدیل شد

اصطلاح فیل سفید در ادبیات مالی و مدیریت شهری به دارایی هایی اطلاق می شود که هزینه نگهداری آن ها بسیار بیشتر از سود یا کارایی عملیاتی شان است. در دهه های اخیر، المپیک و جام جهانی فوتبال به کارخانه فراوری این فیل های سفید تبدیل شده اند. کشورهای مختلف برای اثبات رجحان سیاسی و فرهنگی خود، میلیاردها دلار از بودجه عمومی را به پروژه های ساختمانی اختصاص می دهند که تنها برای چند هفته کاربرد دارند. این جنون ساخت وساز که اغلب تحت فشار نهادهایی مانند کمیته بین المللی المپیک (IOC) و فیفا (FIFA) رخ می دهد، توجه چندانی به احتیاجهای واقعی جامعه محلی در دوران پس از مسابقات ندارد و نتیجه آن سازه های بزرگی است که به سرعت فرسوده می شوند.

وقتی نور فلاش دوربین ها خاموش می شود و ورزشکاران و تماشاگران بین المللی به کشورهای خود بازمی گردند، شهرداری ها و دولت های محلی با صورت حساب های سنگین برق، سیستم های تهویه، حفاظت و تعمیرات روبرو می شوند. در بسیاری از موارد، استادیوم ها در منطقه های ساخته شده اند که فاقد دسترسی آسان حمل ونقل عمومی هستند یا جامعه محلی علاقه و پتانسیل پر کردن صندلی های یک استادیوم 50 هزار نفری را ندارد. این عدم انطباق بین زیرساخت های ایجاد شده و احتیاجهای واقعی شهروندان، شروعگر یک چرخه زوال تدریجی است که در آن، بتن های گران قیمت به بستری برای رشد گیاهان هرز و انباشت زباله تبدیل می شوند.

تراژدی آتن 2004؛ زادگاه المپیک در چنگال ویرانی

یونان با برگزاری المپیک 2004 قصد داشت بازگشت شکوهمند این بازی ها به زادگاه باستانی اش را جشن بگیرد و چهره ای مدرن و پویا از خود به جهان نشان دهد. برای این منظور، بیش از 9 میلیارد یورو هزینه شد که بخش عمده ای از آن به ساخت مجتمع های ورزشی فوق مدرن در حومه آتن اختصاص یافت. پروژه هایی مانند استادیوم سافت بال، مرکز قایق رانی هله نیکون و پیست های دوچرخه سواری با معماری های جاه طلبانه بنا شدند. اما تنها چند سال پس از خاتمه مسابقات و با وقوع بحران مالی شدید در یونان، این سازه های لوکس به نمادهای عینی ورشکستگی مالی کشور تبدیل شدند.

امروز اگر به سراغ دهکده المپیک آتن بروید، با چشم اندازی آخرالزمانی روبرو می شوید؛ استخرهای شنای المپیک بدون آب مانده اند و کف آن ها از لایه های ضخیم گل و لای و زباله پوشیده شده است. صندلی های پلاستیکی استادیوم ها زیر آفتاب شدید مدیترانه ای رنگ باخته و خرد شده اند و علف های هرز از میان ترک های بتنی سکوها قد کشیده اند. دولت یونان به علت بدهی های سنگین ملی، حتی توان پرداخت هزینه برق اضطراری این مجموعه ها را ندارد، چه رسد به اینکه بخواهد آن ها را بازسازی کند یا تغییر کاربری دهد. این فاجعه شهری نشان داد که چگونه برنامه ریزی بدون پشتوانه مالی می تواند یک ملت را به ورطه سقوط بکشاند.

سفر به ماراکانا و خرابه های ریو 2016

برزیل در فاصله دو سال میزبان دو رویداد بزرگ ورزشی جهان، یعنی جام جهانی 2014 و المپیک 2016 ریو بود. این کشور آمریکای جنوبی با وعده دگرگونی مالی و بهبود زندگی ساکنان زاغه نشین (Favelas) پا به این میدان گذاشت. با این حال، تنها شش ماه پس از خاتمه المپیک ریو، استادیوم افسانه ای ماراکانا (Maracanã) که میزبان مراسم افتتاحیه و اختتامیه بود، به علت اختلاف حقوقی میان پیمانکاران و دولت بر سر پرداخت هزینه های برق، در خاموشی مطلق فرو رفت. چمن این استادیوم تاریخی به کلی خشک و زرد شد و دزدان حتی صندلی ها و تلویزیون های نصب شده در بخش های VIP را به غارت بردند.

شرایط در پارک المپیک بارا (Barra Olympic Park) از این هم اسف بارتر بود. استخر موقت بازی های آبی که قرار بود پس از المپیک برچیده شده و به دو استخر عمومی در محله های فقیرنشین تبدیل شود، به صورت نیمه کاره رها شد و آب باران جمع شده در آن به محل تجمع پشه های ناقل بیماری تبدیل شد. وعده های مربوط به تبدیل دهکده المپیک به واحدهای مسکونی مقرون به صرفه قیمت برای شهروندان کم عایدی هرگز محقق نشد و این مجتمع به یک شهر ارواح در حاشیه ریو تبدیل شد که سرمایه گذاران خصوصی نیز تمایلی به خرید واحدهای آن نداشتند. تضاد طبقاتی شدید برزیل در مجاورت این ویرانه های مدرن، خشم عمومی جامعه را برانگیخت.

پروژه های پر زرق و برق پکن 2008 و سرنوشت تلخ آن ها

چین با برگزاری المپیک 2008 پکن در پی نمایش اقتدار تکنولوژیک و مدیریتی خود به جهان بود. سازه های حیرت انگیزی مانند آشیانه پرنده (Birds Nest) و مکعب آب (Water Cube) با هزینه های نجومی ساخته شدند تا چشم ها را خیره نمایند. اگرچه آشیانه پرنده به عنوان یک جاذبه توریستی همچنان تا حدی نگهداری می شود، اما بسیاری از دیگر سایت های ورزشی پکن سرنوشتی کاملاً متفاوت داشتند. زمین های مسابقات والیبال ساحلی، پیست های قایق رانی کایاک و حتی محل برگزاری مسابقات بیس بال اکنون به ویرانه هایی سوت و کور تبدیل شده اند که طبیعت به مرور در حال بلعیدن آن هاست.

یکی از تصاویر نمادین این رهاشدگی، نمادهای عروسکی المپیک پکن (Fuwa) هستند که در میان بوته های سرکش و زباله های یک پروژه ساختمانی نیمه کاره در نزدیکی یکی از استادیوم های سابق رها شده اند. زمین بیس بال که با هزینه ای گزفت احداث شده بود، کاملاً تخریب و به یک پارکینگ غیررسمی و انبار موقت تبدیل شد. دولت چین به علت تمرکز بر پروژه های نوتر، اولویت مالی خود را از نگهداری این فضاها تغییر داد و به این ترتیب، فضاهایی که روزی محل فریادهای شادی هزاران تماشاگر بودند، اکنون به نمادهایی از اسراف و برنامه ریزی یک سویه تبدیل شده اند.

پیست سورتمه سواری سارایوو؛ از شکوه ورزشی تا سنگر جنگی

سارایوو در سال 1984 میزبان بازی های المپیک زمستانی بود و توانست تصویری زیبا از اتحاد و صلح در یوگسلاوی سابق را به نمایش بگذارد. پیست سورتمه سواری (Bobsleigh) این شهر که روی تپه های سرسبز کوه تسبیچ (Trebević) ساخته شده بود، یکی از پیشرفته ترین و سریع ترین پیست های جهان در زمان خود به شمار می رفت. با این حال، کمتر از یک دهه بعد، این سازه بتنی پیچ در پیچ وارد تاریک ترین فصل تاریخ خود شد. با شروع جنگ بوسنی و محاصره سارایوو، این پیست به علت موقعیت استراتژیکش به سنگر توپخانه و تیراندازی نیروهای صرب تبدیل شد.

امروز، پیست سورتمه سواری سارایوو به طور کامل به وسیله گرافیتی های رنگارنگ هنرمندان خیابانی پوشانده شده و سوراخ های ناشی از گلوله و ترکش بر تن بتنی آن به یادگار مانده است. جنگل اطراف به آرامی دیواره های پیست را در بر گرفته و درختان از دیواره های بتنی آن بالا رفته اند. با وجود این ظاهر مخروبه، این مکان اکنون به یک مسیر پیاده روی محبوب برای گردشگران ماجراجو و عکاسان تبدیل شده است؛ ویرانه ای که تاریخ ورزش و تراژدی جنگ را در یک نقطه به هم پیوند می دهد و داستانی کاملاً متفاوت از سایر استادیوم های متروکه جهان دارد.

فیل های سفید جام جهانی؛ استادیوم مانائوس در قلب آمازون

وقتی برزیل به عنوان میزبان جام جهانی فوتبال 2014 انتخاب شد، تصمیم گرفته شد تا بازی ها در منطقه ها مختلف این کشور پهناور توزیع شود. یکی از عجیب ترین تصمیمات، ساخت استادیوم آرنا دا آمازونیا (Arena da Amazônia) با ظرفیت بیش از 44 هزار نفر در شهر مانائوس بود؛ شهری که در میان جنگل های بارانی آمازون محصور شده و هیچ تیم فوتبال مطرحی در لیگ های برتر برزیل ندارد. ساخت این استادیوم با معماری شبیه به سبدهای سنتی بومیان، نزدیک به 300 میلیون دلار هزینه در برداشت و انتقال مصالح ساختمانی به این منطقه دورافتاده با دشواری های لجستیکی فراوانی همراه بود.

پس از خاتمه جام جهانی و برگزاری تنها چهار بازی در این استادیوم، آرنا دا آمازونیا عملاً بدون استفاده ماند. تعداد تماشاگران بازی های محلی در این شهر به ندرت به هزار نفر می رسید و هزینه نگهداری ماهیانه این سازه بزرگ به بیش از 250 هزار دلار بالغ می شد که باری سنگین بر دوش مالیات دهندگان محلی بود. حتی در مقطعی پیشنهاد شد که این استادیوم به یک زندان موقت برای کاهش تراکم زندانیان تبدیل شود! این پروژه نمونه شاخصی از تصمیم گیری های سیاسی بدون ارزیابی توجیه مالی و احتیاجسنجی ورزشی است که منابع عمومی را در جنگل بلعید.

سایه سنگین هزینه های نگهداری بر گرده شهرهای میزبان

بسیاری از مردم تصور می نمایند که بزرگ ترین چالش مالی المپیک یا جام جهانی، هزینه ساخت اولیه آن هاست؛ اما کارشناسان اقتصاد شهری معتقدند هزینه های عملیاتی جاری (Operating Costs) پس از رویداد است که کمر اقتصاد شهرها را می شکند. سیستم های پیشرفته تهویه مطبوع، نورپردازی های تخصصی، نگهداری چمن های حساس طبیعی یا مصنوعی و پرسنل امنیتی برای جلوگیری از سرقت تجهیزات، هزینه های دائمی هستند که متوقف نمی شوند. وقتی عایدیی از محل فروش بلیط، کنسرت یا تبلیغات وجود نداشته باشد، این هزینه ها مستقیماً از بودجه خدمات عمومی شهروندان مانند بهداشت و آموزش کسر می شود.

برای مثال، شهر مونترال کانادا پس از برگزاری المپیک 1976، به مدت 30 سال درگیر پرداخت بدهی های ناشی از ساخت استادیوم المپیک خود بود که به علت هزینه های سرسام آور نگهداری و تعمیر سقف متحرک معیوبش به بدهی بزرگ معروفیت یافت. این تجربه تلخ تاریخی بارها در شهرهای دیگر تکرار شده است. عدم پیش بینی یک مدل کسب وکار پایدار (Sustainable Business Model) برای استادیوم ها، آن ها را از دارایی های توسعه دهنده به چاه های عمیقی برای بلعیدن سرمایه های شهری تبدیل می نماید که هیچ خروجی مثبتی برای شهروندان ندارند.

جام جهانی 2010 آفریقای جنوبی و استادیوم های بی مصرف

برگزاری جام جهانی 2010 در آفریقای جنوبی به عنوان اولین میزبانی قاره سیاه، رویدادی تاریخی و پر از امید بود. دولت این کشور صدها میلیون دلار برای ساخت و بازسازی استادیوم های مدرن هزینه کرد. یکی از این استادیوم ها، استادیوم کیپ تاون (Cape Town Stadium) با ظرفیت 55 هزار نفر بود که در یکی از گران ترین منطقه ها ساحلی شهر ساخته شد. با این حال، پس از جام جهانی، تیم های محلی راگبی و فوتبال تمایلی به استفاده از این استادیوم بزرگ و پرداخت اجاره بهای سنگین آن نداشتند و ترجیح دادند در زمین های قدیمی و کوچک تر خود بازی نمایند.

این استادیوم سالانه میلیون ها دلار خسارت مالی به شهرداری کیپ تاون وارد می نماید و بحث های مداومی درباره تخریب کامل آن برای رهایی از هزینه های نگهداری در جریان بوده است. در شهرهای دیگر مانند پولوکوانه و نلسپرویت نیز استادیوم های مشابهی ساخته شدند که اکنون به ندرت رنگ رویدادی ورزشی را به خود می بینند. پولی که می توانست صرف بهبود سیستم های آموزشی، بهداشتی و حل بحران مسکن در حاشیه نشینی های گسترده آفریقای جنوبی شود، در بتن های صیقل خورده ای سرمایه گذاری شد که امروز زیر آفتاب سوزان خاک می خورند.

ابعاد زیست محیطی و اکولوژیک رهاسازی سازه های غول پیکر

رها شدن این سازه های بزرگ الجثه بتنی و فلزی، آسیب های زیست محیطی پنهان اما بسیار شدیدی به همراه دارد. فرآیند فراوری سیمان و فولاد به کار رفته در ساخت این استادیوم ها مقادیر بزرگی از گازهای گلخانه ای را وارد جو زمین کرده است؛ ردپای کربنی (Carbon Footprint) سنگینی که با رها شدن و عدم استفاده از بنا، عملاً بدون هیچ توجیهی هدر رفته است. علاوه بر این، تخریب تدریجی بتن و نفوذ مواد شیمیایی و فلزات سنگین به خاک و منابع آب زیرزمینی اطراف استادیوم های متروکه، زیست بوم محلی را به شدت تهدید می نماید.

آب راکد در استخرها و کانال های قایق رانی رها شده نیز به کانون های اصلی تکثیر حشرات ناقل بیماری و باکتری های مضر تبدیل می شود. از سوی دیگر، مساحت وسیعی از اراضی شهری که می توانست به پارک های جنگلی، فضاهای سبز پایدار یا مزارع شهری اختصاص یابد، به وسیله لایه های ضخیم آسفالت و بتن پارکینگ ها و مسیرهای دسترسی مسدود شده است. این جزایر حرارتی شهری (Urban Heat Islands) دمای منطقه ها مجاور را افزایش داده و جریان طبیعی آب باران به درون سفره های زیرزمینی را مختل می نمایند.

چرخه فساد مالی و ساخت وسازهای بی رویه در فیفا و کمیته المپیک

نمی توان داستان استادیوم های متروکه را بدون اشاره به نقش لابی های سیاسی و فساد مالی آنالیز کرد. نهادهای بین المللی مانند فیفا و آی اوسی با اعمال استانداردهای سخت گیرانه و گاه غیرضروری، کشورهای متقاضی میزبانی را مجبور به ساخت استادیوم های نو با ظرفیت های بزرگ می نمایند. این فرآیند بستر مناسبی برای شرکت های بزرگ ساخت وساز و سیاستمداران محلی فراهم می نماید تا به وسیله قراردادهای کلان دولتی و رشوه خواری، سودهای نجومی به جیب بزنند؛ در حالی که عواقب بلندمدت بدهی ها بر دوش مردم عادی سنگینی خواهد نمود.

در بسیاری از پرونده های افشا شده مشخص شد که بعضی استادیوم ها صرفاً به این علت ساخته شده اند که کاندیداهای میزبانی بتوانند رای اعضای کمیته های رای دهنده را جلب نمایند، بدون اینکه هیچ مطالعه واقعی درباره احتیاجهای ورزشی آن کشور انجام گرفته باشد. این سیستم مناقصه ای فاسد، کشورها را وارد یک رقابت ویرانگر برای ساختن پروژه های بزرگ تر و گران تر می نماید. تا زمانی که اصلاحات ساختاری در قوانین انتخاب میزبانان و توزیع عایدیهای حاصل از این رویدادها اعمال نشود، چرخه مخرب ساخت فیل های سفید و رها کردن آن ها ادامه خواهد داشت.

بازطراحی و بازآفرینی؛ چگونه می توان از فاجعه جلوگیری کرد؟

در سال های اخیر و با افزایش آگاهی عمومی، رویکردها به سمت معماری پایدار و بازآفرینی فضاهای ورزشی تغییر یافته است. یکی از راه چارههای موثر، استفاده از استادیوم های ماژولار و موقت است؛ سازه هایی که بخش عمده ای از صندلی ها و تجهیزات آن ها پس از خاتمه مسابقات جدا شده و به منطقه ها دیگر فرستاده می شوند یا به فضاهای کوچک تر چندمنظوره تغییر کاربری می دهند. به عنوان مثال، استادیوم 974 در جام جهانی 2022 قطر که کاملاً از کانتینرهای بازیافتی ساخته شده بود، پس از خاتمه بازی ها به طور کامل برچیده شد تا هیچ اثر فیزیکی و هزینه نگهداری بر جای نگذارد.

روش دیگر، بازطراحی استادیوم های قدیمی به مراکز تجاری، فرهنگی یا پارک های عمومی است. تبدیل استخر المپیک لندن به یک مرکز تفریحی عمومی برای شهروندان شرق لندن، نمونه موفقی از برنامه ریزی درست برای دوره پس از المپیک (Legacy Planning) است. طراحان امروزی باید از همان ابتدای طراحی نقشه استادیوم، به این سوال پاسخ دهند که این سازه در روز بعد از فینال چه نقشی در زندگی روزمره مردم محلی ایفا خواهد نمود؛ در غیر این صورت، پروژه از پیش شکست خورده است.

آینده میزبانی ها؛ آیا المپیک و جام جهانی به خاتمه عمر خود رسیده اند؟

فشار افکار عمومی و هزینه های سرسام آور باعث شده است که تمایل شهرها برای میزبانی المپیک به شدت کاهش یابد. در دوره های اخیر، بسیاری از شهرهای پیشرفته مانند اسلو، بوستون و هامبورگ پس از مخالفت شهروندان در همه پرسی ها، درخواست های خود را پس گرفتند. این زنگ خطری جدی برای کمیته بین المللی المپیک بود تا در قوانین خود تنونظر کند. المپیک 2024 پاریس و المپیک 2028 لس آنجلس با رویکرد استفاده حداکثری از زیرساخت های موجود و عدم ساخت استادیوم های نو و بزرگ، مسیر نوی را پیش گرفته اند.

آینده رویدادهای بزرگ ورزشی در گرو تمرکز بر پایداری، استفاده از انرژی های تنوپذیر و احترام به احتیاجهای واقعی جوامع محلی است. جام های جهانی آینده نیز به سمت میزبانی های مشترک چند کشوری سوق پیدا کرده اند تا بار مالی و ساخت وساز بین چندین کشور تقسیم شود و فشار بر یک اقتصاد واحد کاهش یابد. اگر این تغییرات به طور کامل اجرا شوند، شاید نسل استادیوم های متروکه و ارواح بتنی انتها به خاتمه برسد و ورزش بار دیگر به عاملی برای توسعه واقعی و پایدار جوامع تبدیل شود.

جمع بندی نهایی

داستان استادیوم های متروکه پس از المپیک و جام جهانی، هشداری جدی درباره عواقب پروژه های جاه طلبانه بدون پشتوانه فکری است. این فیل های سفید نشان می دهند که چگونه شور و هیجان زودگذر ورزشی می تواند به بحران های مالی و زیست محیطی طولانی مدت برای کشورهای میزبان تبدیل شود. راه چاره نجات از این بن بست، تغییر نگرش نهادهای ورزشی و معماران به سمت طراحی سازه های موقت، ماژولار و چندمنظوره است تا سرمایه های عمومی به جای تبدیل شدن به خرابه های بتنی، در خدمت رفاه پایدار جامعه قرار گیرند.

سوالات متداول

1. اصطلاح فیل سفید در زمینه استادیوم های ورزشی به چه معناست؟

این اصطلاح به پروژه ها یا دارایی های گرانی اطلاق می شود که هزینه های نگهداری آن ها بسیار بیشتر از سودمندی شان است. در جهانی ورزش، استادیوم های بزرگی که برای المپیک یا جام جهانی ساخته شده و سپس بدون استفاده رها می شوند، مصداق شاخص فیل سفید هستند. این سازه ها باری سنگین بر دوش بودجه عمومی شهرها و مالیات دهندگان می گذارند. برنامه ریزی نادرست و عدم احتیاجسنجی محلی عامل اصلی پیدایش این پدیده است.

2. چرا دولت ها پس از مسابقات استادیوم ها را تخریب یا به طور کامل تغییر کاربری نمی دهند؟

تخریب سازه های بتنی بزرگی مانند استادیوم ها خود احتیاجمند بودجه های بسیار کلان و تکنولوژی های خاص تخریب شهری است. تغییر کاربری این فضاها نیز به علت ساختار مهندسی ویژه استادیوم ها (سکوهای شیب دار و دهانه های بزرگ) بسیار پیچیده و پرهزینه است. در بسیاری از موارد، بروکراسی های اداری و اختلاف های حقوقی میان بخش خصوصی و دولتی مانع تصمیم گیری سریع می شود. در نتیجه، رها کردن سازه به حال خود معمولاً مقرون به صرفه ترین راه چاره موقت برای مسئولان به نظر می رسد.

3. آیا استادیوم های موقت واقعاً گزینه ای مالی و دوستدار محیط زیست هستند؟

بله، استادیوم های موقت و پیش ساخته مانند نمونه های به کار رفته در قطر یا المپیک لندن هزینه ساخت و نگهداری را به شدت کاهش می دهند. این سازه ها پس از مسابقات برچیده شده و قطعات آن ها می توانند در پروژه های عمرانی کوچک تر دیگر مورد استفاده مجدد قرار گیرند. این رویکرد ردپای کربنی ساخت وساز را کاهش داده و مانع از شکل گیری ویرانه های بتنی در شهرها می شود. پایداری زیست محیطی در این روش به شکل بهینه ای تامین می شود.

4. پیست المپیک سارایوو در حال حاضر چه کاربری دارد؟

این پیست سورتمه سواری تاریخی پس از آسیب های شدیدی که در طول جنگ بوسنی دید، دیگر برای مسابقات ورزشی استفاده نمی شود. امروزه این مکان به یک گالری خیابانی بزرگ برای هنرمندان گرافیتی و یک مسیر پیاده روی محبوب برای گردشگران تبدیل شده است. طبیعت به آرامی این سازه بتنی را احاطه کرده و آن را به مقصدی گردشگری با تم تاریخی تبدیل کرده است. این مکان نمونه ای منحصربه فرد از تبدیل یک خرابه جنگی-ورزشی به فضای فرهنگی است.

5. نقش فیفا و کمیته المپیک در شکل گیری استادیوم های متروکه چیست؟

این سازمان ها با مشخص استانداردهای بسیار بالا برای ظرفیت و امکانات استادیوم ها، کشورهای میزبان را به ساخت وسازهای فراتر از احتیاجشان مجبور می نمایند. این موضوع در کنار فرآیند مناقصه های رقابتی که کشورها را به سمت پروژه های لوکس سوق می دهد، عامل اصلی ایجاد فیل های سفید است. فقدان نظارت کافی بر سرنوشت میان مدت و بلندمدت زیرساخت ها پس از رویداد، نقدها زیادی را متوجه این نهادها کرده است. آن ها در سال های اخیر مجبور به بازنگری جدی در این سیاست ها شده اند.

6. چگونه کشورهای پیشرفته امروزی با پدیده هزینه های المپیک مقابله می نمایند؟

بسیاری از این کشورها با برگزاری رفراندوم های محلی، نظر شهروندان را درباره تقاضای میزبانی جویا می شوند که اغلب با مخالفت روبرو می شود. استراتژی نو شهرهایی مانند پاریس و لس آنجلس، استفاده حداکثری از استادیوم ها و سالن های ورزشی موجود به جای ساخت نمونه های نو است. آن ها بعلاوه از فضاهای شهری موقت در مجاورت بناهای تاریخی برای برگزاری مسابقات استفاده می نمایند. این رویکرد به شدت هزینه های اولیه و ریسک رهاشدگی را کاهش می دهد.

7. آیا استادیوم مانائوس در برزیل به طور کامل بسته شده است؟

خیر، این استادیوم به طور کامل مسدود نشده اما رویدادهای بسیار کمی در آن برگزار می شود و بخش عمده سال خالی است. هزینه های نگهداری سرسام آور آن همچنان بار سنگینی بر دوش شهرداری مانائوس است و مسابقات محلی توانایی تامین مالی آن را ندارند. کوشش های متعددی برای استفاده چندمنظوره از آن مانند برگزاری کنسرت ها یا همایش ها اجرا شده، اما موقعیت جغرافیایی آن در دل آمازون مانع از موفقیت تجاری کامل آن شده است. این سازه همچنان به عنوان یکی از آشکارترین نمادهای تصمیمات اشتباه در جام های جهانی شناخته می شود.

پیشنهاد اختصاصی سردبیر (علیرضا مجیدی)

این مقاله مجذوب کننده و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشته های مرتبط کلیک کنید:

• فاجعه 1902 استادیوم ایبروکس؛ سقوط سکوهای چوبی که استانداردهای مهندسی فوتبال را دگرگون کرد
• جادوگر بتن آرمه؛ چگونه پیر لوئیجی نروی مهندسی سازه را به هنر تبدیل کرد؟
• چگونه سقف های متحرک استادیوم ها با وزش بادهای شدید فرو نمی ریزند؟
• سیر تکامل معماری استادیوم های ورزشی از کولوسئوم روم تا شاهکارهای مدرن